ภาคประชาสังคมเสนอวิจัยฝุ่นควันเพิ่มมิติทางสังคม สวัสดิการของประชาชน

27 เมษายน 2568 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จัดการประชุมแลกเปลี่ยนและติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัย ภายใต้แผนงาน “งานวิจัยนวัตกรรมและการใช้ประโยชน์เพื่อแก้ปัญหาเร่งด่วนฝุ่นละออง PM 2.5 แบบมุ่งเป้าและบูรณาการ” และแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ประเด็น ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 ณ ห้องประชุม Convention 3 โรงแรมวินทรี ซิตี้ รีสอร์ท จังหวัดเชียงใหม่

.

ทั้งนี้ เป้าหมายของเวทีนี้คือเพื่อแลกเปลี่ยนและติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหา PM2.5 ในพื้นที่ภาคเหนือ และเชื่อมโยงการทำงานร่วมกันระหว่างสภาลมหายใจในพื้นที่ภาคเหนือทั้ง 8 จังหวัด ได้แก่จ.เชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แม่ฮ่องสอน พะเยา อุตรดิตถ์ และน่าน รวมถึงการบูรณาการแผนงานวิจัยนวัตกรรมและการใช้ประโยชน์เพื่อแก้ปัญหาเร่งด่วนฝุ่นละออง PM2.5 แบบมุ่งเป้า และหารือแนวทางการดำเนินงานร่วมกันตามแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในประเด็น “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5” มากกว่านั้น ยังเป็นประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ สถาบันวิจัย และภาคประชาสังคม เพื่อขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศในพื้นที่ภาคเหนือ

.

ในเวทีดังกล่าวได้มีการนำเสนอภาพรวมของแผนงานวิจัยนวัตกรรมและการใช้ประโยชน์เพื่อแก้ไขปัญหาเร่งด่วนฝุ่น PM2.5 ความคืบหน้าโครงการเกี่ยวกับแนวทางการลดไฟป่ากรณีศึกษาจ.เชียงใหม่ อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย แนวทางการลดการเผยในพื้นที่เกษตร การเชื่อมโยงข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจแก้ปัญหาเชิงนโยบาย และการสื่อสารเชิงรุกต่อยอดการดำเนินงานในระยะที่ 2 ปีงบประมาณ 2567 เป็นต้น

บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ ประธานอนุกรรมการพัฒนาระบบราชการ ส่งเสริมภาครัฐระบบเปิดและการมีส่วนร่วม กล่าวว่าจากการติดตามการแก้ไขปัญหาหมอกควันมา เราจะพบว่าการมองปัญหาฝุ่น PM2.5 นั้นไม่ควรมองแค่เป็นประเด็นสิ่งแวดล้อมเท่านั้น ไม่เช่นนั้นการแก้ปัญหาก็จะเน้นเพียงการนำเทคโนโลยีมาใช้ หรือหรือการแก้ไขปัญหาทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่ปัญหาฝุ่น PM2.5 เป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหลายเรื่องทั้งเรื่องระบบการทำงาน การบริหารงานภาครัฐ ปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำ ปัญหาการกำกับระบบตลาดเสรี เป็นต้น ถ้าหากมองในกรอบที่กว้างกว่าปัญหาสิ่งแวดล้อมก็จะทำให้เราแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ได้

.

ในช่วงที่ผ่านมามีบทเรียนว่าการไล่จับจุด Hotspot ไม่ใช่การแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืน การห้ามเผาจับเด็ดขาดไม่ใช่ทางออก เรายังต้องการเครื่องมือในการแก้ไขปัญหา ขนาดของปัญหานั้นใหญ่มากลำพังกรมควบคุมมลพิษก็ไม่พอ กำลังภาครัฐไม่พอ ต้องกำลังภาคเอกชน ประชาสังคม และต้องทำเรื่องการกระจายอำนาจท้องถิ่นในฐานะผู้รับผิดชอบหน้างานด้วย และปัญหาฝุ่น PM 2.5 จะทำเฉพาะภาคป่าไม้อย่างเดียวไม่พอ ต้องแก้ปัญหา sector ภาคเมืองที่ปล่อยฝุ่น PM2.5 ด้วย

.